Éîãèéí ýð¿¿ëæ¿¿ëýõ íóóöààñ

À÷àðüÿà Âåäïðàæèíà àíàíäà àâäóòà

ªíººäºð áèäíèé õýðýãëýæ áàéãàà ìàøèí òåõíèê á¿ãä ë ãàð õºäºëã¿¿ðýýð àæèëëàäàã. Áèä ººðñ人 òýð ìàøèíóóäûã õºäºëãºäºã. Õ¿íèé áèå õ¿íýýð àæèëëóóëæ óäèðäóóëäàãã¿é. Òèéì ó÷ðààñ çàðèìäàà áèä ººðñäºäºº ýíãèéí ¿åä ÷ õîð ó÷ðóóëæ áàéäàã. Ýíý íü áèä ººðñ人 ñýòãýë ñàíààíû áóðóó îéëãîëò, óõààíã¿éãýýñ õèéäýã. Ç¿éë ë äýý. Îäîî åð íü ýð¿¿ë ìýíä øèíæëýõ óõààíû ìýäëýãýýð îð÷èí ¿åèéí õ¿ì¿¿ñ ýìèéí áóñ àðãààð ýð¿¿ë ìýíäýý ýì÷èëäýã áîëñîí ÷ ýíý íü òàðõè ñýòãýõ¿éä çàðèìäàà õîðòîéãîîð íºëººëäºã áàéíà. Éîãèéí äàñãàë ýì÷èëãýý íü  ýíãèéí áºãººä àìàðõàí àðãààð  ñýòãýõ¿éä çàðèìäàà õîðòîéãîîð  íºëººëäºã áàéíà. Éîãèéí äàñãàë ýì÷èëãýý íü ýíãèéí áºãººä àìàðõàí àðãààð ñýòãýõ¿é áîëîí îþóí ñàíààíä îíöãîé òàéâàí íºëººëºë íü áèäíèé áèåä ÷ ãýñýí ñàéíààð íºëººëæ ºâ÷íèéã àìàðõàí èëààðøóóëæ áàéãàà íü áàòòàé áàòëàãäààä áàéãàà áèëýý. Éîãà áîë  7000 æèëèéí òýðòýýõ ýíýòõýã óëñàä ¿¿ññýí áèå, ñýòãýë, îþóí ñàíààã õºãæ¿¿ëýõ äàñãàëóóä þì. Îëîí õ¿ì¿¿ñ éîãèéí òóõàé áîäîõäîî èõ õýö¿¿ äàñãàë çºâõºí öèðê÷èä þì óó íóãàðàà÷èä õèéõ ýñâýë á¿ð èä øèäòýé õîëáîîòîé, àìüäðàëààñ õîë ç¿éë øèã ñàíàäàã. Ãýâ ýñðýãýýð éîãà íü õýí ýð¿¿ë ÷èéðýã àìüäðàõûã õ¿ñíý. Ǻâ áîäëîãîòîé ÿìàð ÷ õ¿íä çîðèóëàãäñàí àç æàðãàë áýëýãëýã÷ þì. Áèä ººðñ人 ë ¿¿íèéã çîðèëãîî áîëãîæ çààâàë äàñãàë õèéõ õýðýãòýé. Äàñãàë õèéæ ýõýëñíýýð ýíýõ¿¿ òàíû õýö¿¿ ãýýä õèéäýãã¿é áàéñàí äàñãàëóóä ÿìàð èõ õ¿÷ íºëººòýé ýíãèéí ç¿éëñ áàéñíûã îéëãîõ áîëíî. Íýãýí ç¿éëñ áàéñíûã îéëãîõ áîëíî. Íýãýí ç¿éë õýëýõýä éîãèéí äàñãàë ñóðãóóëü íü õ¿íèé õºäºëã¿¿ð þì ø¿¿ äýý. ¯¿íèé à÷ààð ë áèä îþóí ñàíàà, áèå îðãàíèçìàà ýð¿¿ë ÷èéðýã áàéëãàæ ÷àäíà. Èõýíõ õ¿ì¿¿ñ ºíãºðñºí ¿åèéíõýí ìààíü ìàø îëîí òºðëèéí õýö¿¿ áýðõòýé òóëãàðàõààñ ãàäíà ºâ÷èí çîâëîíä èõýýð õýëìýãääýã áàéâ. Îäîî áîë õ¿í á¿ð ººðºº ººðòºº ýì÷ áîëæ ÷àäàõààñ ãàäíà òèéì îð÷èí ÷ á¿ðäýæ ºãñºí áàéíà. Éîã÷èä õýëýõäýý õýðýâ õ¿í çàðèì íýãýí õºíãºõºí ä¿ðýì ìºðäñºíººð õºíãºí øàëàìãàé áàéäëààð 80 íàñëàõ áîëîìæòîé þì ãýæ ä¿ãíýñýí áàéíà. ßàãààä éîã÷èä  èë¿¿ óðò íàñàëæ èë¿¿ ýð¿¿ë ÷èéðýã áàéäàã âý? ýíý íóóöûí òàéëàë íü ýíýõ¿¿ äàñãàëûã õèéæ çàíøèõ íü þì. Ýíý á¿õíèéã á¿ãäèéã õýëýõýä èõ öàã õóãàöàà øààðäàãäàíà. Òèéì ó÷ðààñ òà ìàíàé õè÷ýýëä îðîëöîõ þì óó ýñâýë áèäíèé íîì òàíèëöóóëãûã óíøèæ áîëíî.

Éîãîîð áîë óðò óäààí íàñëàõàä 6 íóóö ãýæýý.

1. Áèåä òîõèðñîí àæèë
Ýðòíèé õ¿ì¿¿ñ á¿õ àæëàà áèåýðýý õèéäýã áàéñàí áàéíà. Õºäºëã¿¿ð òåðì ãýýä á¿ãä ë ãàð àæèëëàãàà. Ãýâ÷ ºíººäºð áîë ººð. Æèøýý: õýí íýãýí õ¿í àãëàà áîñîîä ìàøèíààð àæèë ðóóãàà î÷íî. Òýãýýä ñóóæ àæèëëààä äàõèàä ìàøèíààðàà ãýð ð¿¿ãýý ÿâíà. Òýãýýä ìàøèíààðàà ãýð ë¿¿ãýý ÿâíà. Òýãýýä ñóóãààä àìðàëòàà ýäýëíý. Ýíý á¿õ àìüäðàëä áèåýð õèéõ àæèë òóí áàãà. Áèåèéí õºäºë㺺í ìóóäñàíààð ë ºâ÷èí òóñàõ àëõàì áîëæ ºãäºã. Õýðýâ áèäíèé àæèë ¿íýõýýð áèåèéí õ¿÷ øààðäàãäàõã¿é áîë áèä ñïîðòîîð õè÷ýýëëýõ, ã¿éõ, ÿâãàí ÿâàõ çýðãèéã àìüäðàëäàà íýìýõ õýðýãòýé. Òýãýýä áàñ íýìæ õýëýõýä éîãîîð õè÷ýýëëýõ íü òàíûã àìðààæ ã¿éõ, àëõàõ çýðãýýñ èë¿¿ ¿ð íºëºº áèå áîëîí òàðõèíä òàíü ºã÷ ÷àäíà.

2. Íîéð õ¿ðñýí ¿åäýý óíò.
Ýíý èõ àìàðõàí ñîíñîãäîæ ìýäíý. Ãýõäýý ë ìàø îëîí õ¿ì¿¿ñ íîéð íü õ¿ð÷ áàéñàí ÷ ãýñýí ñóóñààð áàéäàã. Éîãà áîëîí áóñàä äîêòîðóóä øºíº óíòààä ºäºð àæèëëàõ õýðýãòýé ãýæ çºâëºäºã. Ýíý íü áèåèéí ýð¿¿ë ìýíäýä ìàø ìàéíààð íºëººëäºã. ßëàíãóÿà îþóòíóóä êîôå óóõ çýðãýýð íîéðîî ñýðãýýæ øºíº õè÷ýýëýý äàâòäàã. Çàðèì õ¿í ÿëãààã¿é øºíº àæèëëàæ ºäºð óíòäàã. Ýíý íü áèäýíä áîëæ áàéãàà þì øèã áîëîâ÷ ¿íýí õýðýãòýý ýð¿¿ë ìýíäýýðýý òîãëîæ áàéíà ãýñýí ¿ã ë äýý. Éîãèéí îíîëîîð èíãýæ áàéãàëèéí õóóëèàñ ãàæèæ àìüäðàõ íü õîðò õàâäàð áîëîí ºìºí¿¿ãýýð ºâ÷ëºõ øàëòãààí áîëäîã áàéíà.

3. ªëññºí ¿åäýý ë èä
Ýíý áîë áàñ ýíãèéí ë ç¿éë ëäýý. Ãýõäýý áèä äàõèàä áèå ìààíü õ¿ñ÷ áàéíà. Òýðíýýñýý ýñðýã ¿éëäýë õèéöãýýäýã. Íýã óäàà èäýõäýý ìàø èõ õýìæýýãýýð þì óó áàðèæààëàõã¿é èäýõ, þó ÷ õàìààã¿é èäýõ çýðýãò õîäîîä ãýäýñ õîîëîî áîëîâñðóóëæ ÷àäàõã¿é áîëäîã. Õîäîîíû õ¿÷èë èõäýõ áóþó áàãàñàõ õîîëíû øèíãýëò ìóóäàõ çýðãýýñ áîëæ ººð îëîí òºðëèéí ºâ÷í¿¿ä ¿¿ñýõ ¿íäýñ áîëäîã. Õîîë èäýõ äóð õ¿ñýë íü ¿íýíäýý áîë áèå ýð¿¿ë áàéãààãèéí øèíæ ë äýý. Ãýõäýý ýíýõ¿¿ äóð íü öàã ÿìàãò þì èäñýíèé äàðàà ÷ õýâýýðýý áàéñàí ýì÷èä ¿ç¿¿ëýõ õýðýãòýé. Ýíý íü òàíä ÿìàð íýã òºðëèéí ºâ÷èí áàéíà ãýñýí ¿ã ë äýý.

4. Òîãòìîë ìàöàã áàðèõ
Õýðýâ ÿìàð íýã õ¿íýýñ æèëèéí 365 õîíîãò çîãñîëòã¿é àæèëëà ãýâýë õýí ÷ áàéëàà ãýñýí äóðã¿éöýæ àìðàëò øààðäàõ þì óó, ÿäàð÷ ¿õíý ø¿¿ äýý. Ãýâ÷ áèä õýçýý ÷ õîäîîä ãýäñýý àìðààõ þì óó, ò¿ð çóóð÷ ãýñýí çàé çàâìàð ºãºõèéã áîääîãã¿é. Áèäýíä îãò õýëæ ÷àäàõã¿é áîëîâ÷ äîõèî ºãäºã. Òýð õîäîîä ãýäýñíèéõýý äîõèîã òîîõã¿é áàéñíààñ áîëæ ºâäºæ ýõýëäýã. Òèéì ó÷ðààñ áèåý ýð¿¿ë áàéëãàõûí òóëä áèä õîîëíîîñ áàãà áîëîâ÷ òàòãàëçàõ õýðýãòýé. Ýíý íýã ºäºð õîîë èäýõã¿é õîäîîäîî àìðààõûã õýëæ áàéãàà þì. Ýíý íü õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòíýý àìðààãààä çîãñîõã¿é ìºí áèåä ¿ëäýæ õóðèìòëàãäñàí õîðòîé ÿëãàäàñ õèéã ãàäàãøëóóëæ ºãäºã. Òîãòìîë ìàöàã áàðüñàí òýäãýýð ºäð¿¿äýä õîîë áîëîâñðóóëàõàä àøèãëàõ ýíåðãèý îþóí ñàíààíû àæèë áîëîõ äàäëàãàä çîðèóëàõ õýðýãòýé.

5. Óíòàõûí ºìíº óãààëãà
Äýýð áèäíèé äóðüäñàí øèã çºâ óíòàõ íü áèåä àøèãòàé ç¿éë áèëýý. Óíòàõûí ºìíº áèåèéí áóë÷èí õàìãèéí èõ ÿäàðäàã õýñãýý õ¿éòýí óñààð óãààæ ÷èéãëýæ ºãâºë ìàø ñàéí óíòàæ àìàð÷ ÷àääàã. Ýíý íü ãàð õºë, í¿ä, àì, õ¿ç¿¿ãýý íîðãîõûã õýëíý.

6. Òîãòìîë áÿñàëãàë
Áèäíèé áèå, îþóí ñàíàà, óóðàã òàðõèòàé íÿãò õîëáîîòîé. Îäîî ¿åä ìàø îëîí ºâ÷íèé ýõëýë íü ñýòãýëèéí äàðàìòààñ áîëæ áàéãàà. ßäàðãàà, óóð öóõàëäààí íü ýð¿¿ë ìýíäýýðýý òîãëîõ ãîë òîãëîîì áîëæ áàéíà. Áÿñàëãàë áîë îþóí ñàíààã òýð á¿õíýýñ ÷ºëººëæ àìüäðàëäàà áàéãàà øàíàëãààò á¿õíèéã àðèëãàõ ñýòãýë ç¿éí äàñãàë þì. Áèä àìðàëòàà àâààä óóëàíä àâèðàõ þì óó, äàëàéí ýðýã äýýð î÷èæ, ÷ºëººòýé áîëæ ñýòãýëèéí òàéâíûã ìýäýðäýã ø¿¿ äýý. Ò¿¿í øèã áÿñàëãàë áîë òýð á¿õ ¿íýòýé àÿëàëààñ èë¿¿ ãýð îðîíä òàíü àìðààæ ºã÷ ÷àäíà. Áèä éîãà õèéæ áèåý àìðààãààä áèå ìààíü îþóíòàé õîëáîîòîé áîëîõîîð áÿñàëãàë õèéñíýýð òà á¿õëýýðýý óäààí àç æàðãàëòàé àìüäðàëûí òàíü ò¿ëõ¿¿ð áèëýý.

Additional tips for good health 
There are three more prescriptions for maintaining a healthy body. 

1. Ýð¿¿ë ìýíäèéí 3 çºâëºãºº
×àíàæ áîëãîîã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîëöîîãîîðîî õýðýãëý. Ýíä æèìñ áîëîí íîãîî, ¿ðèéí ñàëàòíóóä îðíî. Áèäíèé áèåä àëêàëëèí ìàø èõ õýðýãòýé. Öóñàí äàõü àëêàëëèíèé õýìæýý áàãàññàíààð ºâ÷èíä ºðòºìòãèé áîëæ èðäýã. Òèéì ó÷ðààñ æèìñ áîëîí íîãîî, ¿ðèéí òºðëèéí ç¿éëèéã èõýýð õýðýãëýõ õýðýãòýé. Àñèäèê õîîë íü áèå äýõ öóñíû ýðãýëòýíä íºëººëæ, ìºí ¿¿íèé çýðýãöýý îþóí ñàíààíä ÷ íºëººëäºã. Ýäãýýð õîîëîíä ìàõ, ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í îðíî.

2. Òàðàã óóõ
Òàðàã íü ãýäýñíèé ã¿ðâýëçýõ õºäºë㺺íèéã ñàéæðóóëæ, ºòãºí õàòàëò, ãýäýñíèé õèé çýðýãò ñàéíààð íºëººëäºã. ̺í òýæýýëëýãýýñ ãàäíà àìàðõàí øèíãýëòòýé ó÷ðààñ òà òàðãèéã äóðòàé ¿åäýý óóæ áîëíî.

3. Çàð÷èì
Òèéì ó÷ðààñ àìüäðàëûí çàð÷èì áîëîõ çºâ äàñãàë, õîîëëîëò, ìàöàã áàðèõ, áÿñàëãàë ýíý á¿õíèéã äàãàõ ¸ñòîé. Èíãýæ ÷àäâàë òà áàÿð áàÿñãàëàíã ãàäíààñ áèø äîòðîîñîî ýðæ îëæ ÷àäíà.

Éîãèéí äàñãàë
Áèåä áîëîí ñýòãýëä íºëºº ¿ç¿¿ëýõ¿éö éîãèéí äàñãàëóóäûã “àñàíà” ãýæ íýðëýäýã. Óòãà íü ñýòãýë ç¿éí äàñãàë õºäºë㺺í ãýñýí ¿ã ë äýý. Çàðèì äàñãàë íü õèéõýä õýö¿¿ áîëîâ÷ îëîíõè íü åðèéí õ¿ì¿¿ñ õèéæ áîëîõóéö ýíãèéí áºãººä ¿ð íºëººòýé äàñãàëóóä áàéäàã. Õ¿íèé àìüäðàëä õºäºë㺺í áîë ìàø ÷óõàë. Ãýâ÷ èõýíõ õºäºë㺺í äàñãàëóóä íü áóë÷èí þì óó öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõàä áàéäàã. Éîãèéí äàñãàëóóä áîë äîòîîä àìðàëò áóþó áóë÷èí, ìºí öóñíû ýðãýëòýíä íºëººëºõººñ ãàäíà áóë÷èðõàé íåðâèéí ñèñòåì á¿õýëä íü õàìàð÷ ºãäºã. 5000 æèëèéí òýðòýýãýýñ éîãèéí äàñãàë áèäýíä ºâëºãäºæ èðæýý. Ýðòíèé éîãà÷èä ýõëýýä àìüòäûã øèíæèæ, òýä õýðõýí ºâäºæ, ýäãýæ áàéãààã àæèãëàñàí áàéíà. Æèøýý íü: Òîãîñ øóâóó áîë õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýí õàìãèéí èõ õºãæñºí àìüòàí. Éîãàä òîãîñ áàéðëàë ãýäýã áàéðëàë /àñàíà/ áàéäàã. ¯¿íèéã õèéñíýýð õîîë øèíãýýëòèéã ñàéæðóóëàõ, áóë÷èðõàéí ýðõòýíä íºëººëæ, ýíý òàëààñ ¿¿äñýí ÿìàð ÷ ºâ÷íèéã ñóëðóóëæ ºã÷ ÷àääàã þì. ßìàð ÷ áóë÷èðõàé áèåä õ¿÷òýé íºëººëæ ãàðìîíûã öóñ ðóó øèëæ¿¿ëæ ºãäºã. “Thyroid” áóë÷èðõéã àâ÷ ¿çüå. Ýíý íü õîîëîéä áàéðëàäàã áºãººä èäñýí õîîëûã áèåèéí ýíåðãè áîëãîõîä çîðèóëàãäñàí áàéäàã. Õýðýâ ýíý áóë÷èðõàé ãàðìîíèî áàãààð ÿëãàðóóëáàë òóõàéí õ¿í õîîëûã ìàø áàãààð õýðýãëñýí ÷ òàðãààëæ ýõýëäýã. ̺í ýíý áóë÷èðõàé ãàðìîíèî ìàø èõýýð ÿëãàðóóëáàë òóõàéí õ¿í õîîëûã õè÷íýýí èõýýð èäñýí ÷ ìàø òóðàíõàé áàéäàã. Àìüñãàëàà õÿíàæ ìºðºí äýýð çîãñîõ äàñãàë íü ýíýõ¿¿ áóë÷èðõàéä íºëººëæ, øàõàëò ºãäºã. Èíãýñíýýð ãàðìîíû ÿëãàðóóëàëò òîãòâîðæèæ õýâèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ ýõýëäýã. Éîãà íü ìºí íóðóóíû ÿñíû óÿí õàòàí, íàëàðõàé áàéäëûã õàäãàëäàã. Áèäýíä õºãøðºëò ÿâàãäàæ èðýõëýýð îí óäààí æèëèéí õàéð ãàìã¿é ýäëýëòýíä íóðóóíû ÿñ áºãòèéæ èðäýã. Òîãòìîë éîãîîð ýíýõ¿¿ çîâëîíãîîñ õîë áàéæ ÷àääàã. ªºð íýã éîãèéí ñàéí ç¿éë íü áèåä áàéðëàõ ýíåðãèéí òºâ áóþó ÷àêðàã íýýñýí ÿâäàë þì. Ýäãýýð òºâ¿¿ä íü íóðóóíû äàãóó áàéðëàæ áèå áîëîí íåðâèéí ñèñòåìòýé õîëáîãäñîí áàéäàã. Òºâ áîëãîí íü ººð ººðñäèéí ãýñýí ºí㺠÷àíàðòàé, çàí áàéäëûí ººð÷ëºëò áàéäàã. Ýðòíèé éîã÷èä áÿñàëãàõ ÿâöäàà òýäãýýð ÷àêðàíóóäûã öýöãýýð òºñººëæ òýãýõäýý äýëáýýã íü ººð ººð ºí㺠áóþó ººð ººð çàãâàðààð ä¿ðñýëñýí áàéíà. ̺í òýð äýëáýý áîëãîí íü áàñ ººð ººð ºí㺠÷àäâàðûã ä¿ðñýëíý. Æèøýý íü: õ¿éñýíä áàéðëàõ íýã ÷àêðà 10 ø äýëáýýòýé áàéÿ. Ò¿¿íèé ººð ººð äýëáýýíèé çàí áàéäëûã òîäîðõîéëîõ íýã íü óóð ãýæ áîäîöãîî¸. Õýðýâ ýíý ÷àêðà ñóë áîë òýð 10 äýëáýýíèé 10 çàí ÷àíàð ñóë áàéíà ãýñýí ¿ã. Áèä ò¿ð¿¿íä óóðûã ñîíãîñîí. Ãýòýë ýíý ÷àêðà ñóë áàéãàà ó÷ðààñ õ¿í óóðàà áàðüæ ÷àäàõã¿é áîëäîã áàéíà. Ñóäàëãààãààð óóðòàé õ¿ì¿¿ñ èõýíõäýý õîäîîäíû øàðõ, ºòãºí õàòàëò çýðãýýð ºâäºõººñ ãàäíà ººðèéí óóðààñ áîëæ ñýòãýëèéí ìàø èõ äàðàìò ýäýëäýã. Èéì ó÷ðààñ éîãèéí äàñãàë õè÷ýýë íü ýäãýýð ÷àêðàíóóäûã èäýâõæ¿¿ëæ ,ýíý íü çàí òºëºâò íºëººëæ, òýäãýýð íü îþóí ñàíààíû òàéâøðàëä òóñäàã áàéíà. Á¿õèé ë õ¿ì¿¿ñ íýãäìýë. Ãýõäýý ýíý íü áèäíèé áèå àäèëõàí ãýñýí ¿ã áèø þì. ßìàð ÷ íàñíû õ¿í áèå, ñýòãýë, ºâ÷èí íü ººð ººð áàéäàã ó÷èð íîìíîîñ õàðæ éîãîîð õè÷ýýëëýõ íü ç¿é áóñ þì. ¯¿íèé îðîíä éîãèéí áàãø áóþó ÷àäâàðëàã õ¿ì¿¿ñýýñ çºâëºãºº àâ÷ ç¿é ¸ñîîð íü õèéõ íü òàíû ýð¿¿ë ìýíä, ãîî ñàéõàí, îþóí ñàíààíä çºâ ýåðýãýýð íºëººëºõèéã àíõààðàõ õýðýãòýé. Áèä òàíä òîõèðîõ àñàíàã /éîãà/ çààæ òà ãýðòýý äàâòàæ õèéæ áîëîõóéö ç¿éë ñóð÷ àâíà.